ประเพณีสงกรานต์
ถือเป็นวันขึ้นปีใหม่ของไทย
ซึ่งยึดถือปฏิบัติสืบเนื่องกันมาแต่โบราณ และเป็นวัฒนธรรมประจำชาติที่งดงามฝังลึกอยู่ในชีวิตของคน
คำว่า สงกรานต์ มาจากภาษาสันสฤต
แปลว่า ผ่านหรือเคลื่อนย้าย หมายถึง การเคลื่อนไทยมาช้านาน
ตำนานเกี่ยวกับกำเนิดวันสงกรานต์
ตำนานของสงกรานต์นี้มีปรากฎในศิลาจารึกที่วัดพระเชตุพน
โดยย่อว่า เทวบุตรได้ลงมาจุติเป็นบุตรของเศรษฐีคนหนึ่ง
ชื่อว่า ธรรมบาลกุมาร เป็นผู้ที่รู้ภาษานก
แล้วเรียนไตรเพทจบ เมื่ออายุได้เจ็ดขวบ ได้เป็นอาจารย์บอกมงคลต่างๆ
แก่มนุษย์ทั้งปวง ซึ่งในขณะนั้นโลกทั้งหลายนับถือท้าวมหาพรหม
และกบิลพรหมองค์หนึ่งว่าเป็นผู้แสดงมงคลแก่มนุษย์ทั้งปวง
เมื่อกบิลพรหมทราบเช่นนั้น จึงลงมาถามปัญหาธรรมบาลกุมาร
๓ ข้อ โดยตกลงว่า ถ้าแก้ปัญหาได้จะตัดศีรษะบูชา ถ้าแก้ไม่ได้จะตัดศีรษะธรรมบาลกุมารเสีย
ปัญหานั้นมีว่า
ข้อ
๑.เช้าราศีอยู่แห่งใด
ข้อ
๒.เที่ยงราศีอยู่แห่งใด
ข้อ
๓. ค่ำราศีอยู่แห่งใด
 ธรรมบาลกุมารขอผลัด
๗ วัน ครั้นล่วงไปได้ ๖ วัน ธรรมบาลกุมารก็ยังคิดแก้ปัญหาไม่ได้
จึงลงจากปราสาทไปนอนอยู่ใต้ต้นตาลสองต้น ซึ่งมีนกอินทรี
๒ ตัวผัวเมียทำรังอาศัยอยู่บนต้นตาลนั้น ครั้งเวลาค่ำนางนกอินทรีจึงถามสามีว่า
พรุ่งนี้จะได้อาหารจากแห่งใด สามีบอกว่า จะได้กินศพธรรมบาลกุมาร
ซึ่งท้าวกบิลพรหมจะฆ่าเสีย เพราะทายปัญหาไม่ออก
นางนกถามว่า ปัญหานั้นเป็นอย่างไร สามีจึงบอกว่า
ปัญหาถามว่าเช้าราศีอยู่แห่งใด เที่ยงราศีอยู่แห่งใด
ค่ำราศีอยู่แห่งใด นางนกจึงถามอีกว่า จะแก้อย่างไร
สามีบอกว่า
เช้า
ราศีอยู่ที่หน้า มนุษย์ทั้งหลายจึงเอาน้ำล้างหน้า
เที่ยง
ราศีอยู่ที่อก มนุษย์ทั้งหลายจึงเอาเครื่องหอมประพรมที่อก
ค่ำ
ราศีอยู่ที่เท้า มนุษย์ทั้งหลายจึงเอาน้ำล้างเท้า
ครั้งรุ่งขึ้นท้าวกบิลพรหมลงมาฟังคำตอบ
ธรรมบาลกุมารก็แก้ปัญหาตามที่ได้ยินมาจากนกอินทรี
ท้าวกบิลพรหมจึงตรัสเรียกเทพธิดาทั้ง ๗ อันเป็นบริจาริกาพระอินทร์มาพร้อมกัน
แล้วบอกว่า เราจะตัดศีรษะบูชาธรรมบาลกุมาล ศีรษะของเราถ้าจะทิ้งลงแผ่นดินไฟก็จะไหม้ทั่วโลก
ถ้าจะทิ้งขึ้นบนอากาศ ฝนก็จะแล้ง ถ้าจะทิ้งไว้ในมหาสมุทรน้ำก็จะแห้ง
จึงให้ธิดาทั้งเจ็ดนั้นเอาพานมารับศีรษะ แล้วก็ตัดศีรษะส่งให้ธิดาองค์ใหญ่
นางจึงเอาพานมารับพระเศียรบิดาไว้ แล้วแห่ทำประทักษิณ
รอบเขาพระสุเมรุ ๖๐ นาที แล้วก็เชิญประดิษฐานไว้ในมณฆปถ้ำคันธุลีเขาไกรลาศ
บูชาด้วยเครื่องทิพย์ต่างๆ พระเวสสุกรรมก็นฤมิตรแล้วด้วย
แก้วเจ็ดประการชื่อ ภควดีให้เป็นที่ประชุมเทวดา
เทวดาทั้งปวงก็นำเอาเถาฉมุลาด ลงมาล้างในสระอโนดาตเจ็ดครั้ง
แล้วแจกกันสังเวยทุกๆพระองค์ ครั้งถึงครบกำหนด ๓๖๕
วัน โลกสมมติว่าปีหนึ่ง เป็นสงกรานต์ นางเทพธิดาเจ็ดองค์
จึงผลัดเวรกันมาเชิญพระเศียรท้าวกบิลพรหม ออกแห่ประทักษิณรอบเขาพระสุเมรุทุกปี
แล้วกลับไปเทวโลก ซึ่งลูกสาวทั้งเจ็ดของท้าวกบิลพรหมนั้น
เราสมมติเรียกว่า นางสงกรานต์ มีชื่อต่างๆ ดังนี้
ทุงษ, โคราค, รากษส,
มัณฑา, กิริณี, กิมิทา และ มโหทร |
ขอบคุณข้อมูลจาก www.songkran.net
; www.radiothailand.prd.go.th
|
